50-58
Kitle İştirak Senetleri (KİS) ile İlgili SPL Formatında 10 Soru-Cevap
Soru 1:
Ortaklıkların KİS ihraç edebilmesi için hangi şartlar sağlanmalıdır?
Cevap:
Ortaklıkların KİS ihraç edebilmesi için;
- Esas sözleşmede KİS ihracına imkan veren bir hükmün bulunması,
- Ortaklık genel kurulunun KİS ihracına ilişkin karar alması,
- Genel kurul kararında asgari olarak; ihraç edilecek KİS’lerin nominal değeri, halka arz edilip edilmeyeceği ve KİS’lere tanınacak hakların belirtilmesi gerekmektedir.
Soru 2:
Ortaklıkların ihraç edebileceği KİS’lerin toplam tutarı ne kadar olabilir?
Cevap:
Ortaklıkların ihraç edebileceği KİS’lerin toplam ihraç tutarı, ödenmiş veya çıkarılmış sermayenin %50’sini geçemez. Daha önce ihraç edilen KİS’lerin ihraç tutarı, ihraç limitinin belirlenmesinde bir indirim kalemi olarak dikkate alınır.
Soru 3:
KİS sahiplerine hangi haklar tanınabilir?
Cevap:
KİS sahiplerine aşağıdaki haklardan biri veya birkaçı tanınabilir:
- Net kârdan pay alma hakkı,
- Tasfiye sonucunda kalan tutara katılma hakkı,
- Halka açık olmayan ortaklıklar tarafından çıkarılacak yeni payları alma hakkı.
Soru 4:
KİS sahiplerine tanınan kâr payının ödenme süresi nedir?
Cevap:
KİS sahiplerine tanınan kâr payı en geç hesap döneminin bitimini izleyen beşinci ayın sonuna kadar ödenmelidir.
Soru 5:
Halka açık ortaklıklar tarafından ihraç edilen KİS’lere yeni pay alma hakkı tanınabilir mi?
Cevap:
Hayır. Halka açık ortaklıkların ihraç ettiği KİS’lere, sermaye artırımı yoluyla çıkarılacak yeni payları alma hakkı tanınamaz. Ancak halka açık olmayan ortaklıklar, KİS sahiplerine bu hakkı tanıyabilir.
Soru 6:
KİS sahiplerinin bilgi alma ve inceleme hakkı var mıdır?
Cevap:
Evet. KİS sahipleri, ortaklıkta oy hakkına sahip ortaklar gibi TTK’nın 437. maddesi kapsamında bilgi alma ve inceleme hakkına sahiptir. Ayrıca, yönetim kurulu üyeleri hakkında TTK hükümlerine göre sorumluluk davası açabilirler.
Soru 7:
KİS sahipleri özel kurulu hangi durumda karar alabilir?
Cevap:
Ortaklığın esas sözleşmesinde öngörülmesi halinde, KİS sahipleri özel bir kurul oluşturur.
- TTK’nın 454. maddesi kapsamında KİS sahiplerinin haklarını etkileyen genel kurul kararları, KİS sahipleri özel kurulu tarafından onaylanmadıkça hüküm ifade etmez.
- Karar yeter sayıları TTK’nın 454. maddesine göre belirlenir.
Soru 8:
KİS’lerin iktisap ve geri satın alma yasağı nedir?
Cevap:
- İktisap Yasağı: KİS ihraç eden ortaklığın, SPK düzenlemelerinde tanımlanan ilişkili tarafları, bu KİS’leri iktisap edemez.
- Geri Satın Alma Yasağı: KİS’ler, ihraç eden ortaklık tarafından geri satın alınıp yeniden satılamaz. Geri satın alınan KİS’lerin bedeli, KİS ihracı nedeniyle ortaklığa sağlanan fonun izlendiği öz kaynak altındaki hesaptan düşülür.
Soru 9:
İhraç edilen KİS’ler tamamen satılmadıkça yeni KİS ihraç edilebilir mi?
Cevap:
Hayır. İhraç edilen KİS’ler tamamen satılmadıkça veya satılmayan KİS’ler iptal edilmedikçe yeni KİS ihraç edilemez.
Soru 10:
KİS ihraç eden ortaklıkların Sermaye Piyasası Kurulu’na ödemesi gereken ücret nasıl hesaplanır?
Cevap:
Ortaklıklar, satışı yapılacak KİS’lerin nominal değerinden aşağı olmamak kaydıyla, ihraç değerinin binde ikisi tutarında bir ücreti SPK adına açılan hesaba yatırmak zorundadır. Bu ödeme, izahnamenin veya ihraç belgesinin Kurul tarafından onaylanarak ortaklığa teslim edilmesi öncesinde yapılmalıdır.
1. Kavramsal Çerçeve ve Kıymetli Evrak
Soru 1:
Kıymetli evrakın en temel özelliği nedir?
a) Devredilemez olması
b) İçerdiği hakkın senetten ayrı ileri sürülememesi ✅
c) Sadece ortaklık hakkı içermesi
d) Borçlanma aracı olarak kullanılamaması
Cevap ve Açıklama:
Kıymetli evrakın en temel özelliği, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülememesidir. Yani, kıymetli evrak olmadan ilgili hakkı kullanmak mümkün değildir. Bu durum, kıymetli evrakın hukuki bağımsızlığını ve devredilebilme özelliğini ortaya koyar.
Soru 2:
Aşağıdakilerden hangisi kıymetli evrakın soyutluk (mücerretlik) ilkesi ile doğrudan ilgilidir?
a) Kıymetli evrakın senetten ayrı olarak ileri sürülememesi ✅
b) Kıymetli evrakın yatırım amacı taşıması
c) Kıymetli evrakın sadece şirketler tarafından ihraç edilmesi
d) Kıymetli evrakın belirli bir vade içermesi
Cevap ve Açıklama:
Soyutluk ilkesi, kıymetli evrakın doğduğu hukuki ilişkiden bağımsız olarak işlem görmesini ifade eder. Örneğin, bir bono düzenlendiğinde, temel borç ilişkisi önemli olmaksızın bono sahibi, yalnızca bonoya dayanarak alacağını tahsil edebilir.
Soru 3:
Aşağıdakilerden hangisi kıymetli evrak türlerinden biridir?
a) Menkul kıymetler
b) Çek, poliçe, bono ✅
c) Mevduat hesap cüzdanı
d) Bireysel emeklilik sözleşmesi
Cevap ve Açıklama:
Çek, poliçe ve bono kambiyo senetleri olarak kıymetli evrakın alt türlerindendir. Bunlar ticari işlemlerde ödeme aracı olarak kullanılan senetlerdir.
2. Kıymetli Evrak ve Menkul Kıymet İlişkisi
Soru 4:
Aşağıdaki kıymetli evrak türlerinden hangisi menkul kıymet olarak kabul edilmez?
a) Tahvil
b) Finansman bonosu
c) Çek ✅
d) Hisse senedi
Cevap ve Açıklama:
Çek, poliçe ve bono ticari senet olup menkul kıymet sayılmaz. Çünkü yatırım amacı taşımamaktadırlar.
Soru 5:
Menkul kıymetler hangi temel hakları sağlayabilir?
a) Sadece alacak hakkı
b) Sadece ortaklık hakkı
c) Ortaklık hakkı veya alacak hakkı ✅
d) Kıymetli evrak hakları ile ilgisizdir
Cevap ve Açıklama:
Menkul kıymetler, ya ortaklık hakkı (hisse senedi gibi) ya da alacak hakkı (tahvil gibi) sağlar. Örneğin, tahvil sahibi bir şirketten borç tahsil etme hakkına sahipken, hisse senedi sahibi şirket ortağıdır.
3. Borçlanma Araçları
Soru 6:
Aşağıdakilerden hangisi bir borçlanma aracı değildir?
a) Devlet tahvili
b) Hazine bonosu
c) Özel sektör tahvili
d) Hisse senedi ✅
Cevap ve Açıklama:
Hisse senetleri ortaklık hakkı verir, borçlanma aracı değildir. Tahviller ve bonolar ise yatırımcılara sabit gelir sağlayan borçlanma araçlarıdır.
Soru 7:
Tahvil ve hazine bonosu arasındaki temel fark nedir?
a) Tahvilin vadesi daha kısadır
b) Hazine bonosu genellikle devlet tarafından ihraç edilir ✅
c) Hazine bonoları daha yüksek faiz getirir
d) Tahviller sadece özel sektör tarafından ihraç edilir
Cevap ve Açıklama:
Hazine bonosu genellikle kısa vadeli ve devlet tarafından ihraç edilirken, tahviller uzun vadeli olabilir ve hem devlet hem de özel sektör tarafından çıkarılabilir.
Soru 8:
Tahviller genellikle yatırımcıya hangi getiriyi sunar?
a) Kar payı
b) Sabit veya değişken faiz geliri ✅
c) Temettü
d) Hediye puan
Cevap ve Açıklama:
Tahviller, genellikle sabit veya değişken faiz geliri sağlar. Kar payı (temettü) sadece hisse senetlerinde görülür.
Soru 9:
Devlet tahvillerinin faiz oranları genellikle neye göre belirlenir?
a) Şirketin performansına
b) Devletin borçlanma ihtiyacına ve piyasa faiz oranlarına ✅
c) Yatırımcının talebine
d) Sadece Merkez Bankası politikalarına
Cevap ve Açıklama:
Devlet tahvillerinin faiz oranları piyasa koşulları ve devletin borçlanma ihtiyacına göre belirlenir. Daha fazla talep olduğunda faiz oranı düşebilir.
4. Kıymetli Evrak ve Riskler
Soru 10:
Borçlanma araçlarının en büyük riski aşağıdakilerden hangisidir?
a) Şirketin büyüme hızının azalması
b) İflas veya temerrüt riski ✅
c) Ortaklık hakkının kaybedilmesi
d) Vergisel avantaj kaybı
Cevap ve Açıklama:
Borçlanma araçları yatırımcıya faiz getirisi sağlar, ancak ihraç eden kurum iflas ederse yatırımcı anapara ve faiz ödemelerini alamama riski ile karşılaşabilir.
5. Borçlanma Araçları Piyasası
Soru 11:
Tahvillerin ikincil piyasada işlem görmesi ne anlama gelir?
a) Tahvil sahiplerinin faiz gelirinden vazgeçmesi
b) Tahvilin alınıp satılabilir olması ✅
c) Tahvilin vade sonunda geri ödenmemesi
d) Şirketin temettü ödemesi yapması
Cevap ve Açıklama:
İkincil piyasa, tahvil yatırımcılarının vadesini beklemeden tahvili başka yatırımcılara satabilmesini sağlar.
Soru 12:
Eurobondlar hangi para birimi cinsinden ihraç edilir?
a) Yalnızca Euro
b) Yalnızca TL
c) Yerel para birimiyle
d) Yabancı para birimiyle ✅
Cevap ve Açıklama:
Eurobondlar genellikle döviz (USD, EUR) cinsinden ihraç edilir ve uluslararası yatırımcılara satılır.
6. Menkul Kıymet Piyasaları ve Yatırım Araçları
Soru 13:
Bir yatırımcı, sabit faizli bir tahvil satın aldıktan sonra piyasa faiz oranlarının yükselmesi durumunda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?
a) Tahvilin piyasa değeri artar
b) Tahvilin piyasa değeri azalır ✅
c) Tahvilin faiz getirisi artar
d) Tahvilin itfa tarihi değişir
Cevap ve Açıklama:
Piyasa faiz oranları yükseldiğinde, mevcut sabit faizli tahvillerin cazibesi azalır ve bu yüzden tahvilin piyasa fiyatı düşer. Yatırımcılar yeni, daha yüksek faizli tahvilleri tercih eder.
Soru 14:
Hangi menkul kıymet türü genellikle piyasada işlem görmez ve vadeye kadar elde tutulur?
a) Hisse senedi
b) Devlet tahvili
c) Hazine bonosu
d) Mevduat sertifikası ✅
Cevap ve Açıklama:
Mevduat sertifikaları genellikle bankalar tarafından ihraç edilir ve vadesinden önce genellikle piyasada alınıp satılmaz.
7. Özel Sektör Tahvilleri ve Finansman Bonoları
Soru 15:
Özel sektör tahvilleri ile devlet tahvilleri arasındaki en temel fark nedir?
a) Devlet tahvillerinin her zaman daha yüksek faiz getirmesi
b) Özel sektör tahvillerinin genellikle daha riskli olması ✅
c) Özel sektör tahvillerinin devlet güvencesinde olması
d) Devlet tahvillerinin vadesiz olması
Cevap ve Açıklama:
Özel sektör tahvilleri, ihraç eden şirketin finansal gücüne bağlı olarak daha yüksek temerrüt riski (borçlarını ödeyememe riski) taşır. Devlet tahvilleri ise daha güvenilir kabul edilir.
Soru 16:
Aşağıdaki borçlanma araçlarından hangisi en kısa vadeye sahiptir?
a) Özel sektör tahvili
b) Devlet tahvili
c) Hazine bonosu ✅
d) Eurobond
Cevap ve Açıklama:
Hazine bonoları genellikle 1 yıla kadar vadeli borçlanma araçlarıdır. Devlet ve özel sektör tahvilleri ise genellikle 1 yıldan uzun vadeli olur.
8. Menkul Kıymetlerin Getiri ve Riskleri
Soru 17:
Tahvillerin sıfır kuponlu tahvil (zero coupon bond) olarak adlandırılması ne anlama gelir?
a) Tahvilin faizsiz olduğu ✅
b) Tahvilin sadece döviz cinsinden ihraç edildiği
c) Tahvilin vadeye kadar satılamadığı
d) Tahvil sahibine temettü ödendiği
Cevap ve Açıklama:
Sıfır kuponlu tahviller faiz ödemesi yapmaz, ancak iskontolu olarak satılır ve vade sonunda nominal değeri üzerinden ödenir. Yatırımcılar aradaki fark kadar kazanç elde eder.
Soru 18:
Bir şirket tahvil ihraç ettiğinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?
a) Şirket borçlanmış olur
b) Şirketin ortaklık yapısı değişir ✅
c) Şirket belirli bir faiz ödemeyi taahhüt eder
d) Şirket belirlenen tarihte ana parayı geri ödemek zorundadır
Cevap ve Açıklama:
Tahvil ihracı, şirkete borçlanma imkanı sağlar ama hisse senedi gibi ortaklık hakkı vermez. Şirketin ortakları değişmez.
Soru 19:
Tahvil getirisi aşağıdakilerden hangisi tarafından doğrudan etkilenmez?
a) Piyasa faiz oranları
b) Şirketin kredi derecesi
c) Hisse senedi piyasasının değeri ✅
d) Enflasyon oranı
Cevap ve Açıklama:
Hisse senedi piyasasının değeri tahvil getirisi üzerinde doğrudan belirleyici değildir. Ancak, faiz oranları, kredi derecesi ve enflasyon tahvil fiyatlarını etkileyebilir.
Soru 20:
Aşağıdakilerden hangisi tahvilin anapara ve faiz ödemelerini garanti altına almak için verilen bir teminattır?
a) Hisse senedi teminatı
b) Teminatlı tahvil ✅
c) İskontolu bono
d) Likidite primi
Cevap ve Açıklama:
Teminatlı tahviller, yatırımcıya şirket varlıkları veya belirli gelir kaynakları ile teminat verilerek ihraç edilen tahvillerdir. Eğer ihraç eden şirket borcunu ödemezse, teminat gösterilen varlıklar devreye girer.
Kıymetli Evrak, Menkul Kıymet ve Sermaye Piyasası Aracı İlişkisi - SPL Soruları
1. Aşağıdakilerden hangisi kıymetli evrakın temel özelliklerinden biri değildir?
A) Devredilebilir olması
B) Hamiline veya nama yazılı olabilmesi
C) Senet üzerinde hakkın doğrudan belirtilmesi
D) Kayıt altına alınmasının zorunlu olması
E) Üzerinde yazılı hakkın senetsiz ileri sürülememesi
Cevap: D) Kayıt altına alınmasının zorunlu olması
Açıklama: Kıymetli evrakın en temel özelliklerinden biri, senet üzerindeki hakkın senetsiz ileri sürülememesidir. Ancak kıymetli evrakın kayıt altına alınması zorunluluğu bulunmamaktadır.
2. Sermaye Piyasası Kanunu’na göre menkul kıymetlerin kaydileştirilmesi ne anlama gelmektedir?
A) Menkul kıymetlerin fiziki olarak basılması
B) Menkul kıymetlerin sadece bankalar tarafından saklanması
C) Menkul kıymetlerin senede bağlanmaksızın elektronik ortamda izlenmesi
D) Menkul kıymetlerin yalnızca büyük yatırımcılar için geçerli olması
E) Menkul kıymetlerin SPK tarafından ihraç edilmesi
Cevap: C) Menkul kıymetlerin senede bağlanmaksızın elektronik ortamda izlenmesi
Açıklama: SPKn’nun 13. maddesine göre, menkul kıymetler artık fiziki senet şeklinde basılmak zorunda değildir. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından elektronik ortamda takip edilir.
3. Aşağıdakilerden hangisi sermaye piyasası araçlarından biri değildir?
A) Hisse senetleri
B) Devlet tahvilleri
C) Çek
D) Vadeli işlem sözleşmeleri
E) Yatırım fonu katılım payları
Cevap: C) Çek
Açıklama: Çek, Türk Ticaret Kanunu'nda (TTK) kıymetli evrak olarak düzenlenmiştir ve bir ödeme aracıdır. Ancak sermaye piyasası aracı değildir.
4. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Menkul kıymetler yalnızca kıymetli evrak niteliğindedir.
B) Sermaye piyasası araçları sadece menkul kıymetlerden oluşur.
C) Menkul kıymetler senede bağlanmak zorunda değildir.
D) Yatırım sözleşmeleri kıymetli evrak kapsamına girer.
E) Sermaye piyasası araçları sadece şirketler tarafından ihraç edilir.
Cevap: C) Menkul kıymetler senede bağlanmak zorunda değildir.
Açıklama: SPKn’nun düzenlemeleri gereği menkul kıymetlerin kaydileştirilmesi esastır. Yani senet şeklinde basılmasına gerek yoktur.
5. Kıymetli evrak ile menkul kıymet arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kıymetli evrak yatırım amacıyla kullanılırken, menkul kıymet ödeme aracı olarak kullanılır.
B) Kıymetli evrak yalnızca devredilemezken, menkul kıymet devredilebilir.
C) Kıymetli evrak senet esasına dayanırken, menkul kıymet çoğunlukla kaydileştirilmiştir.
D) Menkul kıymet hamiline yazılı olurken, kıymetli evrak nama yazılıdır.
E) Kıymetli evraklar devlet tarafından ihraç edilirken, menkul kıymetler özel şirketler tarafından ihraç edilir.
Cevap: C) Kıymetli evrak senet esasına dayanırken, menkul kıymet çoğunlukla kaydileştirilmiştir.
Açıklama: Kıymetli evrakın fiziksel bir senede bağlı olması zorunluyken, menkul kıymetler günümüzde genellikle elektronik ortamda takip edilir.
Diğer Sorular:
-
Sermaye piyasası araçları kavramı SPKn’nun hangi maddesinde tanımlanmıştır?
Cevap: 3-1/ş maddesi -
Aşağıdakilerden hangisi menkul kıymet olarak kabul edilmez?
Cevap: Poliçe -
Türev araçlar nedir?
Cevap: Vadeli işlemler, opsiyonlar ve swaplar gibi finansal sözleşmelerdir. -
SPKn’na göre yatırım sözleşmelerinin en temel özelliği nedir?
Cevap: Bir mal veya ürünün yatırım sözleşmesinin konusu olmasıdır. -
Sermaye piyasası araçları ile kıymetli evrak arasındaki en önemli fark nedir?
Cevap: Sermaye piyasası araçları kaydi olarak tutulabilirken, kıymetli evrak senet şeklinde düzenlenmek zorundadır. -
Devlet tahvilleri hangi gruba girer?
Cevap: Menkul kıymetler -
Menkul kıymetler ile türev araçlar arasındaki fark nedir?
Cevap: Menkul kıymetler doğrudan finansman sağlarken, türev araçlar geleceğe yönelik finansal riskleri yönetmeye yarar. -
SPKn'na göre yatırım fonu katılım payları hangi sermaye piyasası aracıdır?
Cevap: Menkul kıymet -
Aşağıdakilerden hangisi menkul kıymetlerin bir özelliğidir?
Cevap: Devir edilebilir olması -
Bir kıymetli evrakın iptali nasıl sağlanır?
Cevap: Mahkeme kararı ile -
Sermaye piyasası araçları nasıl ihraç edilir?
Cevap: İzahname veya ihraç belgesi ile -
Kıymetli evrak ile yatırım sözleşmesi arasındaki temel fark nedir?
Cevap: Yatırım sözleşmeleri mal veya ürün üzerinden yapılan fon transferini içerir. -
Türev araçlara örnek veriniz.
Cevap: Vadeli işlem sözleşmeleri, opsiyonlar, swaplar -
Sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesinin amacı nedir?
Cevap: Menkul kıymetlerin fiziki basımının önlenerek takibinin kolaylaştırılması -
Kıymetli evrak hangi kanunda düzenlenmiştir?
Cevap: Türk Ticaret Kanunu (TTK)
Yorumlar
Yorum Gönder