69-92

1. Kurul Ücreti Oranları

Soru:
Borçlanma araçlarının ihraç değerine göre belirlenen Kurul ücreti oranları vadeye göre nasıl değişmektedir? Vadesi 365 gün ile 730 gün arasında olan borçlanma araçları için uygulanacak oran nedir?

Cevap:
Kurul ücreti, borçlanma aracının vadesine göre değişen oranlarla hesaplanır. Buna göre:

179 güne kadar vadeli borçlanma araçları için on binde beş (0,0005) oranı uygulanır.
180 - 364 gün arası vadeli borçlanma araçları için on binde yedi (0,0007) oranı uygulanır.
365 - 730 gün arası vadeli borçlanma araçları için binde bir (0,001) oranı uygulanır.
730 günden uzun vadeli borçlanma araçları için on binde on beş (0,0015) oranı uygulanır.

Örnek:
1 milyon TL nominal değeri olan ve 500 günlük vadeye sahip bir borçlanma aracı için kurul ücreti:

1.000.000 \times 0,001 = 1.000 \text{ TL}

Bu şekilde hesaplanır.

2. İhraççılara Göre İndirimli Oranlar

Soru:
Kurul ücretinin hesaplanmasında belirlenen oranlar hangi tür ihraççılar için yüzde yetmiş beş olarak uygulanmaz?

Cevap:
Kurul ücreti, belirli ihraççılar için genel oranların %75’i olarak hesaplanırken, aşağıdaki ihraççılar bu indirimden yararlanamaz ve standart oranlar uygulanır:

5411 sayılı Kanunda tanımlanan banka ve finansal kuruluşlar,
6361 sayılı Kanunda tanımlanan finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketleri,
Yurt dışında yerleşik ihraççılar,
Kanunda tanımlanan sermaye piyasası kurumları.

Özetle:
Eğer ihraççı, banka, finans kuruluşu, yurtdışında yerleşik bir kurum ya da sermaye piyasası kurumu ise, standart oranlar üzerinden hesaplama yapılır. Diğer ihraççılar için %75 oranında indirim uygulanır.

3. Yurt Dışı ve Yurt İçi İhraçlarda Ücret Ödeme Zamanı

Soru:
Yurt içinde ve yurt dışında ihraç edilecek borçlanma araçları için Kurul ücretinin ödenme zamanı arasında ne fark vardır?

Cevap:
Kurul ücreti ödeme zamanları yurt içi ve yurt dışı ihraçlar için farklılık gösterir:

Yurt içi ihraçlar için:
- İhraç belgesi veya izahname ihraççıya teslim edildikten sonra,
- Ancak borçlanma araçları ihraççı havuz hesaplarına aktarılmadan önce Kurul bütçesine yatırılmalıdır.
Yurt dışı ihraçlar için:
- İhraç belgesi ihraççıya teslim edildikten sonra ödenir,
- Ancak her tertip satılmadan önce Kurul bütçesine yatırılması gerekir.

Bu farkın nedeni, yurt dışı ihraçlarda genellikle farklı tertipler halinde satış yapılması ve Kurul’un her tertip için ayrı kontrol yapabilmesidir.

Özet:

Yurt içi: Borçlanma araçları ihraççı havuz hesabına geçmeden önce ödenmeli.
Yurt dışı: Her tertibin satışı öncesinde ödenmeli.

Soru 1: Borsa Dışında Gerçekleştirilen İşlemlerde Fiyatların Kamuya Duyurulması Nasıl Yapılır?

Cevap:
Borsa dışında gerçekleştirilen borçlanma aracı işlemlerinde, fiyatların kamuya duyurulması zorunludur. Bu duyurular, Kurulun yatırım kuruluşlarına ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde yapılmalıdır.
Anlatım:

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlenen düzenlemelere uygun olarak, borsa dışı işlemlerde işlem fiyatlarının kamuya açıklanması zorunludur.
Böylece piyasada şeffaflık sağlanarak yatırımcıların sağlıklı kararlar alması amaçlanır.
Yatırım kuruluşları, fiyat duyurularını düzenleyici kurumun belirlediği platformlarda yaparak yatırımcıların bilgilendirilmesini sağlar.

Soru 2: Tahvillerin Faiz Oranları ve Ödeme Koşulları Nasıl Belirlenir?

Cevap:
Tahvillere ödenecek faiz oranı ve ödeme koşulları, ihraççı tarafından belirlenir ve belirlenen şartlarda değişiklik yapılmaması esastır. Ancak bazı özel durumlarda değişiklik mümkündür.
Anlatım:

İhraççı firma tahvile uygulanacak faiz oranını ve ödeme şartlarını kendisi belirler.
Eğer tahvil yurt içinde halka arz edilmeden ihraç edilmişse, faiz ve vade gibi şartlar, bu değişikliklere yazılı olarak onay veren yatırımcılar için değiştirilebilir.
Yurt içinde halka arz edilerek ihraç edilen tahvillerde ise faiz ve ödeme koşullarındaki değişiklikler için Sermaye Piyasası Kurulu'nun belirlediği kurallar uygulanır.
İhraç edilen tahviller iskontolu, primli veya kupon ödemeli olarak satılabilir ve nominal değerleri tek seferde veya taksitler halinde ödenebilir.

Soru 3: Tahvillere Kârdan Pay Verilmesi Nasıl Gerçekleşir?

Cevap:
İhraççılar, esas sözleşmelerinde veya özel mevzuatlarında hüküm bulunması halinde tahvillere kârdan pay verebilirler.
Anlatım:

Tahvillere kârdan pay verilmesi için şirketin esas sözleşmesinde veya özel düzenlemelerinde bu konuda hüküm bulunmalıdır.
İhraççılar, kâr payını belirlerken üç farklı yöntemden birini seçebilirler:
1. Faiz + kârdan pay
2. Faiz ve kâr payı karşılaştırılarak yüksek olanın ödenmesi
3. Hiç faiz olmadan sadece kârdan pay verilmesi
Halka açık şirketlerde, tahvillere ödenecek kâr payı, ortaklara dağıtılacak kâr payını azaltamaz.
Kâr payı dağıtımı, yıllık finansal tabloların ve genel kurulun onayından sonra gerçekleştirilir.
Kâr payı ödemesi, vade tarihleri dikkate alınmaksızın bütün tahviller için eşit şekilde yapılır.

1. Paya dönüştürülebilir tahvil (PDT) nedir?
PDT, ihraççı şirketin sermaye artırımı yoluyla çıkaracağı paylara veya belirlenen esaslar çerçevesinde temin edilen ihraççı paylarına dönüştürülebilen bir borçlanma aracıdır. PDT’lerin vadesi en az 365 gün olmalıdır ve en erken vade başlangıcından itibaren 365 gün sonra paya dönüştürülebilirler.

2. PDT’lerin paya dönüştürülmesi nasıl gerçekleşir?
PDT sahipleri, tahvillerini nominal değeri üzerinden paya dönüştürebilirler. İzahnamede belirtilmesi şartıyla, dönüştürme tarihinde ödenecek faiz de nominal değere eklenerek dönüştürme işlemine dahil edilebilir. Ancak, dönüştürme gününe kadar işlemiş faizler nakit olarak ödenir. Dönüştürme giderlerinin tamamı ihraççı şirket tarafından karşılanır.

3. PDT ihracı için halka açık şirketlerin hangi şartları sağlaması gerekir?
PDT’lerin halka arz edilerek satılabilmesi için ihraççı şirketin:

Paylarının borsada işlem görmesi,
Kayıtlı sermaye sisteminde olması,
Ana sözleşme ile yönetim kuruluna, pay sahiplerinin yeni pay alma haklarını sınırlandırma yetkisi verilmiş olması gerekmektedir.

Bu şartlar, PDT’lerin sermaye artırımı suretiyle paya dönüştürülme sürecinin hızlandırılmasını amaçlamaktadır.

Dönüştürme Fiyatı ve Oranı: 3 Soru-Cevaplı Anlatım

1. Dönüştürme fiyatı ve dönüştürme oranı nedir ve nasıl hesaplanır?

Cevap:

Dönüştürme fiyatı, PDT (Pay Dönüştürülebilir Tahvil) sahiplerinin tahvillerini hisse senedine çevirebilmeleri için esas alınan fiyattır.
Dönüştürme oranı, bir PDT’nin nominal değeri karşılığında kaç adet hisse senedi verileceğini belirler.
Dönüştürme oranı şu şekilde hesaplanır: $\text{Dönüştürme Oranı} = \frac{\text{PDT'nin nominal değeri}}{\text{Dönüştürme fiyatı}}$
Eğer dönüştürme oranı küsuratlı çıkarsa, küsurata denk gelen pay tutarı PDT sahibine nakden ödenir.

2. PDT’lerin dönüştürme sürecinde nelere dikkat edilir?

Cevap:

PDT'lerin halka arz edilmesi durumunda, dönüştürme oranı yetkili kuruluş tarafından hazırlanan bir raporla belirlenir ve izahname onay için Kurula gönderilir.
Halka arz edilmeksizin satılan PDT’ler için ise, ilgili şirketin borsada işlem gören paylarının fiyat tespit esasları dikkate alınır.
PDT sahiplerinin hak kaybına uğramaması için dönüştürme işlemleri, mevcut ortakların haklarını ihlal etmeyecek şekilde gerçekleştirilmelidir.
Eğer şirket sermaye artırımı, kâr payı ödemesi gibi pay fiyatını etkileyen bir işlem yaparsa, dönüştürme oranı yeniden hesaplanır ve Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) duyurulur.

3. PDT’lerin vadesi dolmadan önce dönüştürülmesi mümkün mü?

Cevap:
Evet, PDT’ler vade tarihinden önce şu üç durumda paylara dönüştürülebilir:

İtfa planına bağlı olarak: Önceden belirlenen bir plana göre tahviller belirli bir zaman diliminde dönüştürülür.
Ortaklığın talebiyle: Şirket kendi inisiyatifiyle PDT’lerin paya dönüştürülmesini isteyebilir.
PDT sahibinin talebiyle: PDT sahibi, belirlenen şartlar dahilinde tahvillerini paya çevirmek isteyebilir.

PDT’lerin paylara dönüştürülmesi, sermaye artırımı yoluyla gerçekleştirilir.
Halka açık şirketler, şarta bağlı sermaye artırımı yaparak bu süreci gerçekleştirebilir.
Dönüştürme işlemleri, yetkili kuruluşlar aracılığıyla yapılmalı ve sürecin zamanında tamamlanmasından şirket sorumlu olmalıdır.

1. PDT’lerin İtfa Planına Bağlı Dönüştürülmesi Nedir?

Soru: PDT’lerin itfa planına bağlı olarak dönüştürülmesi nasıl gerçekleşir?

Cevap:
İtfa planına bağlı dönüştürme, PDT sahiplerine belirlenen taksitler halinde paylara dönüşüm imkânı tanıyan bir süreçtir. Bu yöntemde son taksit, PDT’nin vade tarihine denk gelmek zorundadır. Dönüştürme süreci iki farklı şekilde uygulanabilir:

Talep Toplamaksızın: Ortaklık, PDT sahiplerine dönüştürme süresi içinde paya dönüşüm hakkı veya ana paranın faiziyle birlikte geri alınması seçeneğini sunar. Belirlenen dönüştürme süresi içinde talepte bulunmayan PDT sahiplerinin bedelleri nakden ödenir. Dönüştürme tamamlandıktan sonra, dönüştürülmeyen paylar iptal edilir.
Talep Toplayarak: Ortaklık, KAP’ta en az 15 gün öncesinden özel durum açıklaması yaparak PDT sahiplerinin dönüşüm taleplerini toplar. Dönüştürme süresi 10 iş gününü geçemez. Talepte bulunan PDT sahiplerine karşılık gelen pay miktarında sermaye artırımı yapılır. Talepte bulunmayanların tüm hakları devam eder.

2. Ortaklığın Talebine Bağlı Olarak PDT’ler Vadeden Önce Dönüştürülebilir mi?

Soru: Ortaklık, PDT’leri vadeden önce paylara dönüştürebilir mi?

Cevap:
Evet, ortaklık PDT’lerin tamamını veya bir kısmını vadeden önce paylara dönüştürebilir. Bunun için aşağıdaki kurallar geçerlidir:

Ortaklık, dönüştürmeye ilişkin talep toplama süresinin başlangıcından en az 15 gün önce KAP’ta özel durum açıklaması yapmalıdır.
Açıklamada, dönüştürme tarihleri, başvuru yerleri ve dönüşümü kabul etmeyen PDT sahiplerine yapılacak ödemeler yer almalıdır.
Dönüştürmeye ilişkin talep toplama süresi 10 iş gününü geçemez.
Talep etmeyen PDT sahiplerine nakit ödeme yapılır.
Eğer dönüştürülen PDT’ler karşılığında verilecek payların toplam pay sayısına oranı %5’in altında kalırsa, ortaklık sermaye artırımı yapmama hakkına sahiptir.

Ortaklık, bu sürecin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

3. PDT Sahibi Talep Ederse Vadeden Önce Dönüştürme Yapılabilir mi?

Soru: PDT sahipleri, tahvillerini vade dolmadan önce paylara dönüştürebilir mi?

Cevap:
Evet, PDT sahipleri kendi talepleri doğrultusunda tahvillerini vadeden önce paylara dönüştürebilir. Bu süreç aşağıdaki adımlarla gerçekleştirilir:

PDT sahipleri, tahvil ihracı sırasında belirlenen dönüştürme tarihlerinden en az 1 ay önce ortaklığa başvuruda bulunmalıdır.
Başvurular, yetkili kuruluş vasıtasıyla yapılmak zorundadır.
Ortaklık, bu sürecin sorunsuz ilerlemesi için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Eğer dönüştürülmek istenen PDT’ler karşılığında verilecek payların toplam pay sayısına oranı %5’in altında kalırsa, halka açık ihraççılar sermaye artırımı yapmama hakkına sahiptir.

Bu süreç, yatırımcıların daha önce belirlenen şartlar doğrultusunda tahvillerini paya dönüştürmelerine olanak tanır.

Değiştirilebilir Tahviller (DET) – Detaylı Cevaplı Anlatımlı Sorular

Soru 1: Değiştirilebilir Tahvilin (DET) Tanımı ve Genel Esasları

Soru:
Aşağıdakilerden hangisi değiştirilebilir tahvillerin (DET) genel esaslarından biri değildir?

A) DET’in vadesi en az 365 gün olmalıdır.
B) DET sahipleri değiştirme hakkını kullanmazsa, değiştirme hakkı sonsuza kadar devam eder.
C) DET sahipleri değiştirme gününe kadar işlemiş faizlerini nakden alırlar.
D) DET’ler, paylarla değiştirilmesi durumunda nominal değer üzerinden değiştirilir.

Cevap ve Açıklama:
Doğru cevap B seçeneğidir.

DET sahipleri değiştirme hakkını kullanmazsa bu hak ortadan kalkar ve sadece anapara ile işlemiş faizlerini alırlar. Diğer seçenekler ise Borçlanma Araçları Tebliği’ne uygun olarak DET’in genel esaslarını doğru şekilde ifade etmektedir.

Soru 2: Değiştirme Fiyatı ve Oranı

Soru:
Değiştirilebilir tahvillerin (DET) değiştirme oranı ve fiyatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Değiştirme fiyatı, DET sahiplerine verilecek paylar için esas alınan fiyattır.
B) Değiştirme oranı, DET’in nominal değeri karşılığında verilecek pay sayısını gösterir.
C) DET’lerin değiştirme oranı belirlenirken pay fiyatını etkileyen işlemler dikkate alınmaz.
D) DET’lerin halka arz edilmesi durumunda değiştirme oranı yetkili kuruluş tarafından belirlenir ve izahname ile duyurulur.

Cevap ve Açıklama:
Doğru cevap C seçeneğidir.

Çünkü değiştirme oranı belirlenirken sermaye artırımı, kâr payı ödemesi ve benzeri işlemler nedeniyle pay fiyatını etkileyen faktörler dikkate alınır. Bu tür durumlarda düzeltilmiş fiyatlar esas alınarak değiştirme oranı yeniden hesaplanır ve yatırımcılara duyurulur.

Soru 3: Değiştirme Süreci ve Bildirim Zorunluluğu

Soru:
İhraççı, değiştirilebilir tahvillerin (DET) paylarla değiştirilmesi hakkını kullanmak istediğinde aşağıdakilerden hangisini yapmak zorundadır?

A) KAP’ta en az 15 gün önceden özel durum açıklaması yapmak
B) DET sahiplerine bireysel olarak yazılı bildirim göndermek
C) Değiştirme sürecini en az 20 iş günü sürdürmek
D) DET sahiplerine ek faiz ödemesi yapmak

Cevap ve Açıklama:
Doğru cevap A seçeneğidir.

İhraççı, DET’lerin paylarla değiştirileceğini duyurmak için Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) en az 15 gün önceden özel durum açıklaması yapmak zorundadır. Bu açıklamada, değiştirme süreciyle ilgili tüm detaylar (tarih, başvuru yeri vb.) yer almalıdır.

Bireysel yazılı bildirim zorunlu değildir (B yanlıştır), değiştirme süreci 10 iş gününü geçemez (C yanlıştır) ve ihraççının ek faiz ödeme zorunluluğu yoktur (D yanlıştır).

Soru 4: DET’in İtfa Yöntemleri

Soru:
Aşağıdakilerden hangisi değiştirilebilir tahvillerin (DET) vade tarihinden önce itfa edilme yöntemlerinden biri değildir?

A) İtfa planına bağlı olarak paylarla değiştirme
B) DET sahibinin talebi doğrultusunda paylarla değiştirme
C) İhraççının talebi doğrultusunda paylarla değiştirme
D) İhraççının onayı olmadan, pay fiyatına bağlı olarak otomatik itfa

Cevap ve Açıklama:
Doğru cevap D seçeneğidir.

DET’lerin vade tarihinden önce itfa edilmesi için belirli yöntemler uygulanmalıdır:

İtfa planına bağlı değiştirme,
DET sahibinin talebiyle değiştirme,
İhraççının talebiyle değiştirme.

Ancak, DET’lerin otomatik olarak itfa edilmesi veya ihraççının onayı olmadan pay fiyatına bağlı olarak zorunlu değiştirme gibi bir durum mevzuatta öngörülmemiştir.

İşte finansman bonoları, kıymetli maden bonoları ve diğer borçlanma araçlarıyla ilgili 3 soru ve cevapları:

Soru 1:

Finansman bonoları hangi vadeler arasında ihraç edilebilir?

Cevap:
Borçlanma Araçları Tebliği’ne göre finansman bonoları en az 30 gün, en fazla 364 gün vadeli olarak ihraç edilebilir.

Soru 2:

Kıymetli maden bonolarının yatırımcıya geri ödemesi nasıl yapılır?

Cevap:
Kıymetli maden bonolarının geri ödemesi şu şekillerde yapılabilir:

Ödeme tarihinde kıymetli madenin ihraç sırasında belirlenen borsasında oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı esas alınarak Türk Lirası veya döviz cinsinden yapılabilir.
TCMB tarafından ilan edilen döviz satış kuru kullanılarak ödeme gerçekleştirilebilir.
Eğer ihraç sırasında fiziki teslim öngörülmüşse, yatırımcıya kıymetli maden olarak geri ödeme yapılır.

Soru 3:

Yatırımcı tarafından ödenen bedelin tamamının geri ödenmesini taahhüt etmeyen borçlanma araçları yurt içinde halka arz edilebilir mi?

Cevap:
Hayır, yatırımcı tarafından ödenen bedelin tamamının geri ödenmesini taahhüt etmeyen borçlanma araçları, yurt içinde halka arz edilerek veya tahsisli olarak satılamaz.

BORÇLANMA ARACI SAHİPLERİ KURULU TEBLİĞİ - 10 SORU & CEVAPLI TEST

Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu (BASK) sisteminin temel amacı nedir?
Cevap: BASK sistemi, yatırımcıların değişen piyasa koşullarına göre toplu hareket edebilmesini ve ihraççılar ile yatırımcıların borçlanma araçlarının hüküm ve şartlarının değişmesi konusunda mutabakata varabilmesini sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.
Borçlanma aracına ait asli hüküm ve şartlar nelerdir?
Cevap: Asli hüküm ve şartlar, faiz, vade ve anapara olarak tanımlanmıştır. Ancak, ihraççı tarafından izahname veya ihraç belgesinde belirtilen ve MKK'da tanımlanan diğer unsurlar da ihtiyari olarak asli hüküm ve şart olarak kabul edilebilir.
Tertip BASK toplantılarında kararlar nasıl alınır?
Cevap: İzahname veya ihraç belgesinde aksi belirtilmedikçe, kararlar tedavülde bulunan toplam nominal bedelin üçte iki çoğunluğunu temsil eden borçlanma aracı sahiplerinin olumlu oyu ile alınır.
Tertip BASK toplantısında alınan bir kararın geçerli olması için hangi aşamalar gereklidir?
Cevap:
- Tertip BASK kararı alınır.
- Karar, ihraççının yönetim kurulu tarafından onaylanmalıdır.
- Eğer Genel BASK tarafından reddedilmezse, karar yürürlüğe girer.
Genel BASK’ın toplanması nasıl talep edilir ve ne zaman yapılır?
Cevap: Tertip BASK’ta alınan ve ihraççının yönetim kurulu tarafından onaylanan bir karar, borçlanma araçlarının toplam nominal değerinin en az %20’sine sahip yatırımcılar tarafından en geç beş iş günü içinde Genel BASK’ın toplanması için talep edilebilir. Genel BASK, yönetim kurulu onay tarihinden itibaren 15 iş günü içinde toplanır.
Borçlanma aracı sahipleri temsilcisi nasıl belirlenir?
Cevap: Temsilci, tedavülde bulunan nominal bedelin yarısından fazlasını temsil eden borçlanma aracı sahiplerinin olumlu oyu ile seçilir. Aynı şekilde, bu orandaki yatırımcılar tarafından azledilebilir.
BASK toplantıları nasıl gerçekleştirilir?
Cevap: Esas olarak fiziki olarak yapılması gerekmektedir. Ancak, toplantısız karar alınabilir ve payları borsaya kote olan ihraççılar elektronik ortamda katılım sağlamak zorundadır.
BASK toplantılarında oy hakkı bulunmayan borçlanma araçları nelerdir?
Cevap: İhraççı veya ilişkili taraflarının sahip olduğu borçlanma araçları BASK toplantılarında oy hakkına sahip değildir ve nisap hesaplamalarında dikkate alınmaz.
Teminatlı borçlanma araçlarına sahip yatırımcıların Genel BASK’a katılma hakkı hangi durumlarda doğar?
Cevap:
- Teminatlı kıymetlerin kısmi teminata sahip olması durumunda, teminatsız kalan tutar için katılım hakkı doğar.
- Tertip BASK tarafından yeni bir teminat oluşturulmasına karar verilmesi halinde, yalnızca mevcut teminatı etkilenen yatırımcılar Genel BASK’a katılabilir.
İhraççının borçlanma aracının geri ödemelerinde temerrüde düşmesi halinde süreç nasıl işler?
Cevap: Temerrüt sonrası borçlanma aracının hüküm ve şartlarında değişiklik yapılırsa:

Başlatılmış takipler durur, ihtiyati tedbir ve haciz uygulanmaz.
Zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez.
Borçlar ifa edildikten sonra duran takipler düşer.

Yeşil borçlanma aracı ihraç eden bir kuruluşun, ihraçtan elde edilen fonları nasıl kullanması gerekmektedir?

İhraçtan elde edilen fonlar, çerçeve belgesinde belirtilen şekilde yalnızca Yeşil Rehber’in ilgili bölümünde tanımlanan yeşil projelerin finansmanında veya yeniden finansmanında kullanılmalıdır.
Bu projeler yeni veya mevcut olabilir. Ancak fon, münhasıran yeşil projelere tahsis edilmelidir.

Yeşil borçlanma aracı çerçeve belgesinin, Yeşil Rehber ile uyumlu olup olmadığını değerlendiren mekanizma nedir ve bu sürecin temel şartları nelerdir?

Çerçeve belgesinin Yeşil Rehber ile uyumlu olup olmadığını değerlendiren mekanizma ikinci taraf görüşü olarak adlandırılır.
Bu görüş, bağımsız bir kuruluş tarafından incelenmeli ve değerlendirilmelidir.
Değerlendirme sonucunda, çerçeve belgesinin Yeşil Rehber’in dört temel bileşeniyle uyumlu olması gerekmektedir.

Yeşil borçlanma aracı ihraç edecek bir şirketin, çerçeve belgesi ve ikinci taraf görüşünü hangi aşamada ve hangi platformlarda kamuoyuna açıklaması gerekmektedir?

Şirket, ihraç tavanına ilişkin ihraç belgesi veya izahname onay başvurusu sırasında çerçeve belgesini ve ikinci taraf görüşünü Kurula sunmalıdır.
Şirket, Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üyesi ise, bu belgeleri KAP’ta yayımlamak zorundadır.
Ayrıca, ihraççının internet sitesinde de kamuya açıklanması gerekmektedir.

Yeşil Borçlanma Aracı kapsamındaki fonlar hangi projelere yönlendirilebilir?

Yenilenebilir enerji
Enerji verimliliği
Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü
Doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi
Karasal ve su biyoçeşitliliğinin korunması
Temiz ulaşım
Sürdürülebilir su ve atık su yönetimi
İklim değişikliğine uyum
Döngüsel ekonomi ve eko-verimli ürünler
Yeşil binalar

Yeşil borçlanma aracı kapsamında elde edilen fonların kullanımına ilişkin çerçeve belgesinde hangi bilgilerin yer alması gerekir?

Fonların ne kadar sürede kullanılacağı
Çevresel faydaların ölçülebilir şekilde sunulması
Fonların finansman ve yeniden finansman dağılımı
Yeniden finanse edilecek projelerin belirlenmesi
Tahmini geriye dönük inceleme süresinin belirtilmesi

Yeşil projelerin elverişliliğini belirlemede hangi uluslararası taksonomiler dikkate alınabilir?

Avrupa Birliği Taksonomisi
Uluslararası kabul görmüş diğer taksonomiler

Yeşil borçlanma aracı ihracında, projelerin seçim sürecinde hangi uluslararası taahhütlerle uyum sağlanması beklenmektedir?

Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA)
Paris İklim Anlaşması
Diğer çevresel sürdürülebilirlik standartları ve uluslararası düzenlemeler

İhraçtan elde edilen fonların yönetimi nasıl sağlanmaktadır ve fonların takibinde hangi yöntemler kullanılmaktadır?

Fonlar, yeşil projelere tahsis edilene kadar kısa vadeli finansal araçlarda ve likit varlıklarda değerlendirilebilir.
Her bir yeşil borçlanma aracı için ayrı muhasebe hesabı açılabilir veya toplulaştırılmış hesap yöntemiyle takip edilebilir.
Fonların kullanımının yazılı hale getirilmiş dahili izleme yöntemi ile takip edilmesi gerekmektedir.

Yeşil projelerin seçiminde kullanılan ölçütler ve çevresel risk yönetimi nasıl ele alınmaktadır?

Projelerin seçiminde niteliksel ve niceliksel etki ölçütleri kullanılır.
Olası çevresel ve sosyal riskleri belirlemek ve yönetmek için özel süreçler uygulanır.
Projelerin çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine olan katkısı değerlendirilir.
Yeşil proje seçiminde kullanılan etiketler, sertifikalar ve piyasa temelli taksonomiler dikkate alınır.

İhraççılar, ihraç tarihinden itibaren fon kullanımına ilişkin hangi raporları hazırlamak zorundadır ve bu raporların içeriği nedir?

İhraççılar, ihraç tarihinden itibaren yılda bir defa ve fonun tamamı kullanıldıktan sonra iki tür rapor hazırlar:
1. Fon Kullanım Raporu:
  - Yeşil borçlanma aracından elde edilen fonun kullanımına dair güncel bilgileri içerir.
  - Kullanılan fonun hangi projelere tahsis edildiğini, projelerin kısa tanımlarını ve tahsis edilen fon tutarlarını kapsar.
  - Rekabet, gizlilik veya çok sayıda alt proje olması durumunda bilgiler toplu veya genel terimlerle sunulabilir.
2. Etki Raporu:
  - Tahmin edilen ve/veya gerçekleşen çevresel etkileri açıklar.
  - Olumlu ve/veya olumsuz etkileri topluca belirtir.
  - Mümkünse niceliksel performans ölçütleri (elektrik üretimi, sera gazı emisyonlarının azaltılması, temiz enerjiye erişim sağlanan kişi sayısı vb.) kullanılır.
  - Kullanılan metodoloji ve varsayımlar açıklanmalıdır.

Dış değerlendirme hizmetleri nelerdir ve hangi kriterlere göre gerçekleştirilir?

Dış değerlendirme hizmetleri dört ana grupta toplanır:
1. İkinci Taraf Görüşü:
  - Çevresel sürdürülebilirlik konusunda uzman, bağımsız bir kuruluş tarafından verilir.
  - İhraççının yeşil borçlanma çerçeve belgesi ve fon kullanımının çevresel etkileri değerlendirilir.
2. Doğrulama:
  - İhraççının iş süreçleri, çevresel ölçütler ve sürdürülebilirlik performans hedeflerine uyumu bağımsız bir şekilde doğrulanır.
  - İç izleme mekanizmaları ve fon kullanım yöntemleri incelenir.
3. Sertifikasyon:
  - Yeşil borçlanma aracı belirlenmiş uluslararası bir standarda veya etikete uygun olup olmadığı test edilir ve belgelendirilir.
4. Puanlama/Derecelendirme:
  - Yeşil borçlanma aracına ilişkin sürdürülebilirlik performansı, bağımsız kuruluşlar tarafından derecelendirilir.

Dış değerlendirme raporlarının içermesi gereken asgari bilgiler nelerdir?

Dış değerlendirme raporları en az şu bilgileri içermelidir:

Raporun amacı ve kapsamı ile kuruluşun güvenilirliğine dair bilgi.
Kilit performans göstergeleri, çevresel ve sürdürülebilirlik risklerini değerlendirme konusunda gereken uzmanlık referansları.
Bağımsızlık ve çıkar çatışması politikası hakkında beyan.
Kullanılan metodoloji, analitik yaklaşım ve tanımlar.
Raporun sonucu, varsa sınırlamalar.

Yeşil borçlanma araçlarının yurtdışında ihraç edilmesi sürecinde hangi belgelerin Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) sunulması gerekmektedir?

İhracın tabi olduğu yabancı yeşil borçlanma/yeşil sukuk standartlarına uygun olarak hazırlanmış çerçeve belgesi
Yönetim kurulu tarafından onaylanmış çerçeve belgesi
Çerçeve belgesinin esas alınan yabancı standartlarla uyumlu olduğuna dair ikinci taraf görüşü
İhraç belgesi
Eğer ihraççı KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) üyesi ise, bu belgelerin KAP’ta ve ihraççının internet sitesinde ilan edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca, ihraçtan sonra hazırlanan fon kullanım raporlarının Türkçe çevirisi üç ay içinde kamuya açıklanmalıdır.

Yurt dışında yapılan yeşil ihraçlarda ihraççı, aynı çerçeve belgesi ve ikinci taraf görüşünü hangi şartlar altında farklı ihraç tavanı başvurularında kullanabilir?

Eğer ihraççı aynı çevresel amaçlara dayalı yeşil projelerin finansmanı için başvuru yapıyorsa, daha önce onaylanmış çerçeve belgesi ve ikinci taraf görüşünü farklı ihraç tavanı başvurularında tekrar kullanabilir.

BIST Sürdürülebilirlik Temalı Borçlanma Araçları Endeksleri hangi finansal araçların getirilerini ölçmek amacıyla oluşturulmuştur?

Yeşil Borçlanma Aracı niteliğine sahip olan eurobondların getirilerini ölçmek için
Sürdürülebilir Borçlanma Aracı niteliğine sahip olan eurobondların getirilerini ölçmek için
Bu endeksler, Borsa İstanbul (BIST) tarafından, SPK’nın "Yeşil ve Sürdürülebilir Borçlanma Araçları Rehberi" kapsamında oluşturulmuştur.

1. Bireysel Yatırımcılar İçin Yatırım Yapmanın Başlıca Üç Yöntemi ve Avantajları/Dezavantajları

Bireysel yatırımcıların sermaye piyasası araçlarına yatırım yaparken tercih edebileceği üç temel yöntem bulunmaktadır:

a) Doğrudan Yatırım (Hisse Senetleri ve Borçlanma Araçları Satın Alma)

Avantajları:
- Yatırımcı, doğrudan bir şirkete ortak olabilir ve kâr payı (temettü) alabilir.
- Hisse senetlerinin fiyat değişimlerinden kazanç elde edilebilir.
- Devlet tahvilleri veya özel sektör tahvilleri gibi borçlanma araçları, sabit bir getiri sağlar.
Dezavantajları:
- Piyasaları ve şirketleri yakından takip etmek gerekir.
- Hatalı yatırım kararları yüksek zararlara yol açabilir.
- İşlem başına komisyon ödenmesi gerekir.

b) Türev Araçlara Yatırım (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası, Swap, Forward vb.)

Avantajları:
- Fiyat değişimlerinden korunma (hedging) sağlanabilir.
- Kaldıraç kullanarak küçük sermaye ile büyük işlemler yapılabilir.
- Spekülasyon yaparak yüksek kazanç elde etme potansiyeli vardır.
Dezavantajları:
- Yüksek risk içerir ve uzmanlık gerektirir.
- Kaldıraç nedeniyle başlangıç yatırımından daha fazla kayıp yaşanabilir.
- İşlem başına komisyon ödenmesi gerekir.

c) Yatırım Danışmanlığı veya Portföy Yönetimi Hizmeti Almak

Avantajları:
- Profesyonel yönetime sahip olunması nedeniyle yatırımcı piyasa takibini yapmak zorunda kalmaz.
- Portföy yönetimi stratejik olarak uygulanır ve risk dağıtımı sağlanır.
- Büyük portföylerde ölçek ekonomisi avantajı ile işlem maliyetleri düşebilir.
Dezavantajları:
- Bu hizmetten faydalanabilmek için genellikle yüksek sermaye gereklidir.
- Aracılık ücretlerine ek olarak yönetim ücreti ödenmesi gerekir.

2. Türev Araçlara Yatırım Yapmanın Riskleri ve Uygunluk Değerlendirmesi

Türev araçlar, finansal piyasada ileri seviyede bilgi gerektiren yatırım araçlarıdır. Riskleri şunlardır:

Kaldıraç Riski: Küçük yatırımlarla büyük pozisyonlar alınabilir, ancak fiyatlar ters hareket ederse büyük kayıplar yaşanabilir.
Piyasa Riski: Türev araçların değeri dayandıkları varlık veya endeksin fiyat hareketine bağlıdır. Ani fiyat değişimleri zarar doğurabilir.
Likidite Riski: Bazı türev piyasalarında işlem hacmi düşük olabilir, bu da hızlı alım-satım yapmayı zorlaştırır.
Karşı Taraf Riski: Türev sözleşmelerde karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirmeme riski mevcuttur.

Bireysel yatırımcılar için uygunluk değerlendirmesi:

Finansal piyasalarda deneyimi olmayan bireylerin türev araçlara yatırım yapması tavsiye edilmez.
Risk toleransı düşük olan yatırımcılar için türev araçlar uygun değildir.
Yatırımlarını koruma amaçlı (hedging) yapan kurumsal yatırımcılar ve deneyimli trader'lar için daha uygundur.

3. Kolektif Yatırım Fonlarının Bireysel Yatırımcılara Sağladığı Başlıca Avantajlar ve Likidite Açısından Sağladığı Faydalar

Kolektif yatırım fonları, bireysel yatırımcıların küçük tutarlı yatırımlarını birleştirerek profesyonel yönetim altında değerlendirmesine olanak tanır.

Başlıca Avantajları:

Profesyonel Yönetim: Yatırımlar uzman portföy yöneticileri tarafından yönetildiği için yatırımcıların piyasaları yakından takip etmesine gerek kalmaz.
Düşük Maliyetler: Ölçek ekonomisi sayesinde bireysel yatırımcılar için maliyetler düşer (işlem ücretleri, analiz hizmetleri vb.).
Riskin Yayılması (Diversifikasyon): Portföy yönetimi sayesinde yatırım riski farklı varlıklara dağıtılır.
Ek Kazanç İmkânı: Kolektif yatırım fonları, belirli stratejilere göre yönetildiğinden faiz gelirleri, temettü kazançları veya ödünç verme yoluyla ek gelir sağlanabilir.

Likidite Açısından Sağladığı Faydalar:

Kolay Alım-Satım: Yatırım fonları genellikle günlük olarak alınıp satılabilir, böylece yatırımcı istediği zaman nakde çevirebilir.
Gayrimenkul Yatırım Fonları Gibi Alternatiflerde Likidite Avantajı: Doğrudan gayrimenkul yatırımı yapmak uzun vadeli bir bağlayıcılık gerektirirken, gayrimenkul yatırım fonlarının payları borsada işlem görebildiği için yatırımcıya daha likit bir yatırım imkânı sunar.

Sonuç olarak, kolektif yatırım fonları özellikle finansal piyasalarda yeterli bilgiye sahip olmayan bireysel yatırımcılar için avantajlı bir yatırım aracıdır.

Kolektif Yatırım Süreci ve Kuruluşları - 3 Soru Cevaplı

1. Kolektif yatırım sürecinin temel aşamaları nelerdir?

Kolektif yatırım süreci aşağıdaki aşamalardan oluşur:

Yatırım Stratejisinin Belirlenmesi: Hangi varlıklara yatırım yapılacağı ve risk-getiri dengesi belirlenir.
Fon Toplanması ve Ortak Portföy Oluşturulması: Katılımcılardan fon toplanarak bir portföy oluşturulur.
Yatırım Yapılması: Toplanan fonlar, belirlenen stratejiye uygun şekilde yatırıma yönlendirilir.
Portföy Yönetimi ve Hukuki Güvence Sağlanması: Yatırımların yasal düzenlemelere uygun olarak korunması ve getirilerin tahsili sağlanır.
Katılımcı İşlemleri: Yeni yatırımcıların sürece katılması ve mevcut katılımcıların çıkış işlemlerinin yapılması.

2. Kolektif yatırım kuruluşları nelerdir ve nasıl sınıflandırılır?

Kolektif yatırım kuruluşları, Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) 3-1/m maddesi kapsamında iki temel gruba ayrılır:

Yatırım Ortaklıkları
- Sabit sermayeli yatırım ortaklıkları
- Değişken sermayeli yatırım ortaklıkları
Yatırım Fonları

Ayrıca, SPKn 48-56. maddelerinde düzenlenen kolektif yatırım sürecine dahil olan diğer kuruluşlar şunlardır:

Portföy Yönetim Şirketleri: Yatırım fonlarının yönetimini gerçekleştirir.
Portföy Saklama Hizmeti Veren Kuruluşlar: Yatırım varlıklarını güvenli şekilde saklayan ve mevzuata uygunluğunu sağlayan kuruluşlardır.

3. Yatırım fonları ile yatırım ortaklıkları arasındaki temel farklar nelerdir?

Özellik	Yatırım Fonları	Yatırım Ortaklıkları
Tüzel Kişilik	Yoktur	Bağımsız tüzel kişiliğe sahiptir
Kurucu Kuruluş	Portföy yönetim şirketleri tarafından kurulur	Anonim şirket olarak kurulur
Yatırımcı Hakları	Katılma payı alarak fonun performansına ortak olurlar	Hisse senedi sahipleri ortak olur
Sermaye Yapısı	Değişkendir, katılımcılar diledikleri zaman giriş-çıkış yapabilir	Genellikle sabittir, hisse alım satımı borsada yapılır
Hukuki Çerçeve	Sermaye piyasası mevzuatına göre yönetilir	Anonim şirketler hukuku ve sermaye piyasası mevzuatına tabidir

Bu farklar, yatırımcıların tercihlerini belirlerken göz önünde bulundurmaları gereken önemli unsurlardır.

Sorular ve Cevaplar

1. Yatırım fonu nedir ve temel özellikleri nelerdir?
Yatırım fonu, tasarruf sahiplerinden katılma payı karşılığında toplanan para veya diğer varlıklarla, inançlı mülkiyet esaslarına göre ve portföy yönetim şirketleri tarafından yönetilen tüzel kişiliği bulunmayan bir mal varlığıdır. Yatırım fonları, sermaye piyasası araçları, gayrimenkuller, girişim sermayesi yatırımları ve kıymetli madenlerden oluşan portföyleri yönetebilirler. Katılma payı sahipleri fon yönetimine katılamaz, ancak fon portföyüne ortak olurlar.

2. Yatırım fonlarının kuruluş izni alabilmesi için hangi şartlar gereklidir?
Yatırım fonlarının kuruluş izni alabilmesi için şu şartların sağlanması gerekir:

Kurucunun, portföy saklama hizmetini yürütmek üzere Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yetkilendirilmiş bir kuruluş ile anlaşmış olması,
Fon iç tüzüğünün SPK tarafından onaylanması.

Fon iç tüzüğü, yatırım fonunun esas sözleşmesi niteliğinde olup, fonun yönetimi, portföy sınırlamaları ve tasfiyesi gibi hususları düzenler.

3. Yatırım fonlarının tüzel kişiliği var mıdır?
Yatırım fonlarının tüzel kişiliği yoktur. Ancak, SPKn’nun 52. maddesinin beşinci fıkrası gereği, tapu işlemleri, ticaret sicili işlemleri ve fonun ortak olacağı şirketlerin kuruluşu gibi belirli işlemlerle sınırlı olarak tüzel kişiliğe sahipmiş gibi kabul edilirler. Bu tür işlemler, portföy yönetim şirketi ile portföy saklama hizmetini yürüten kuruluş yetkililerinin müşterek imzalarıyla gerçekleştirilir.

1. Riskin dağıtılması ilkesi yatırım fonlarında nasıl uygulanır?
Riskin dağıtılması ilkesi, yatırım fonlarının yatırımcıların bireysel olarak yapamayacağı düzeyde riski çeşitlendirmesine olanak tanır. Fonlar, birçok yatırımcıdan topladıkları paralarla geniş portföyler oluşturur ve bu portföyleri çeşitli yatırım araçlarına (hisse senetleri, tahviller, bonolar vb.) dağıtır. Böylece, herhangi bir yatırım aracındaki değer düşüşü, portföydeki diğer varlıklarla dengelenerek yatırımcıların riskleri minimize edilir.

2. Yatırım fonlarının mal varlığı nasıl korunmaktadır?
Yatırım fonlarının mal varlığı, fonu yöneten portföy yönetim şirketinin ve portföy saklama hizmetini yürüten kuruluşun mal varlığından ayrıdır. SPKn’nun 53. maddesi gereğince, fon mal varlığı:

Kredi almak, türev araç işlemleri yapmak veya açığa satış işlemleri haricinde teminat gösterilemez ve rehnedilemez.
Kamu alacaklarının tahsili amacı da dâhil olmak üzere haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve iflas masasına dahil edilemez.
Bu düzenlemeler, yatırımcıların fon içerisindeki haklarının korunmasını sağlar.

3. İnançlı mülkiyet ilkesi yatırım fonlarında nasıl işler?
Yatırım fonları inançlı mülkiyet esasına dayanır, yani tasarruf sahipleri, fonun yönetimiyle ilgili yetkilerini kurucuya devreder. Bu yetki devri, fon iç tüzüğü ve izahname ile belirlenir. Kurucu, fonu bu belgelerde yer alan esaslara uygun olarak ve yatırımcıların haklarını koruyacak şekilde yönetmekle yükümlüdür. Fon yönetimi profesyonel portföy yöneticileri tarafından yapılır ve yatırımcılar doğrudan yönetimde söz sahibi olmazlar.

Yatırım fonlarının kurulması ve yönetilmesi kimler tarafından gerçekleştirilebilir?
Cevap: Yatırım fonları, yalnızca portföy yönetim şirketleri tarafından kurulabilir ve yönetilebilir. Fon portföylerinde yer alan varlıklar ve işlemler ise portföy saklama hizmeti yürüten kuruluşlar tarafından saklanır.

Yeni Tebliğ ile getirilen önemli değişikliklerden biri olan “şemsiye fon” yapısı nedir?
Cevap: “Şemsiye fon” yapısı, tek bir içtüzük ile yatırım fonu kurulmasına olanak tanıyan bir sistemdir. Şemsiye fonlar belirli sınıflara ayrılarak farklı stratejilere sahip fonlar oluşturulabilir ve bu fonlar, sadece izahname ve Yatırımcı Bilgilendirme Dokümanı düzenleyerek pay ihraç edebilir.

Yatırımcıların etkin şekilde bilgilendirilmesi için hangi belge düzenlenmiştir?
Cevap: Yatırımcıların tam ve doğru bilgilendirilmesi amacıyla, AB düzenlemeleriyle uyumlu olacak şekilde “Yatırımcı Bilgilendirme Dokümanı” düzenlenmiştir.